www.javanenvansuriname.info

HOME SECONDHOME NIEUWS BASA JAWA BAHASA INDONESIA MULTIMEDIA WEBMASTER SITEMAP
 

CULTUUR

sumelang = bezorgd

SLAMETAN LEVENSCYCLUS EN HOOGTIJDAGEN

Cultuur Hoofdpagina
Huisvlijt Javaanse gebruiksvoorwerpen
Huwelijk Ceremonies en gebruiken
Huwelijk Ceremonies en betekenissen
Huwelijk Nebus kembar mayang
Kalender De Javaanse tijdrekening
Kejawèn Traditionele geloofsovertuiging
Kunst Moderne Kunst
Mysticisme Het innerlijke geloof
Slametan Levenscyclus en hoogtijdagen
Feest Vereende krachten en saamhorigheid
Eten en drinken
Klederdracht

 

 

 

 

Slametan voor persoonlijk welzijn
 
 

Javanen houden slametans tijdens het gehele levenscyclus. Slametans bij zwangerschap, geboorte, besnijdenis, huwelijk, dood, slametans bij kalender hoogtijdagen, slametans voor het welzijn van het dorp, en bijzondere slametans voor het persoonlijke welzijn.

 

Slametans zijn gemeenschappelijke religieuze offer maaltijden. Het woord 'slamet' betekent: welzijn, gezond, 't goed maken, ongedeerd, hoe maak je het?.

Indeling slametancycli

A. Slametan levenscyclus
- Slametan bij zwangerschap en geboorte
- Slametan bij besnijdenis
- Slametan bij huwelijken
- Slametan bij sterfgevallen en na de dood
B. Slametan op kalender hoogtijdagen
- 1 Sura, slametan op de eerste van de maand Sura
- 10 Sura, slametan op de tiende van maand Sura
- 12 Mulud, slametan op de twaalfde van de maand Mulud
- 27 Rejeb, slametan op de 27ste van de maand Rejeb
- 29 Ruwah, op de 29ste van de maand Ruwah
- 21,23,25,27, of 29 Pasa, slametan op de 21ste, 23ste, 25ste, 27ste, of 29ste van de maand Pasa
C. Slametan bij 'bersih desa' (reinigen van het dorp)
D. Wisselende slametan of Persoonlijke slametan

Slametans van het levenscyclus en de Persoonlijke slametans worden gehouden in het huis van degenen die de slametans geven. 

Slametans volgens de kalender hoogtijdagen, slametans voor het welzijn van het dorp worden gehouden in een gemeenschappelijk dorpshuis, de kongsèn, of in het huis van de lurah (het dorpshoofd) of in dat van de modin of kaum. Modin en kaum zijn dorpsgodsdienstbeambten, door de lokale overheid aangesteld. In Nederland in ontmoetingscentra voor Javanen.

Wisselende of persoonlijke slametans worden bijvoorbeeld gehouden bij het slagen voor een examen of als men een lange en langdurige reis gaat maken. 

A. Slametan van het levenscyclus
- slametan zwangerschap en geboorte.

Mitoni een feestje geven in de zevende maand van de eerste zwangerschap; zie tingkeban. Mitoni komt van het hoofdtelwoord pitu (=zeven).

babaran bevalling
tingkeban feest in de zevende maand van de eerste zwangerschap
pasaran vijf dagen na de geboorte
selapanan de eerste maand na de geboorte
pitonan zeven maanden na de geboorte

De maanden zijn niet de westerse maanden, maar de maanden van 35 dagen volgens de Javaanse jaartelling. Pasaran is één dag van de vijfdaagse week: legi, paing, pon, wagé en kliwon. Pasar betekent markt. Pasaran is ook marktje spelen.

- slametan bij besnijdenissen
- slametan bij huwelijken
- slametan bij overlijden en na de dood

Slametancyclus

B. Slametan op kalender hoogtijdagen
- 1 Sura, slametan op de eerste van de maand Sura
- 10 Sura, slametan op de tiende van maand Sura
- 12 Mulud, slametan op de twaalfde van de maand Mulud
- 27 Rejeb, slametan op de 27ste van de maand Rejeb
- 29 Ruwah, op de 29ste van de maand Ruwah
- 21,23,25,27, of 29 Pasa, slametan op de 21ste, 23ste, 25ste, 27ste, of 29ste van de maand Pasa

De Javaanse maanmaanden volgens de Moslimse tijdrekening (tussen haakjes de namen in het Arabisch) zijn:
01 Sura (Muharram)
02 Sapar (Safar)
03 Mulud (Rabi'ulawal)
04 Bakda Mulud (Rabi'ulachir) 
05 Jumadil Awal (Djumadiawal)
06 Jumadil Akhir (Djumadiakir) 
07 Rejeb (Radjab)
08 Ruwah (Sja'ban)
09 Pasa (Ramadan)
10 Sawal (Sjawal) 
11 Sela (Dzulka'idah)
12 Besar (Dzulhidjah)

- 1 Sura, slametan op de eerste van de maand Sura
Sura is de eerste maanmaand van het Javaanse (Moslimse tijdrekening) maanjaar. De eerste van Sura is dus de Javaanse Nieuwjaarsdag. De oudere Javanen (de zogenaamde anti-Moslims) vasten heel vroeger (op Java en ook sommigen van de eerste generatie Javanen in Suriname) in deze maand in plaats van in de maand Pasa.

- 10 Sura, slametan op de tiende van maand Sura
Op de tiende van Sura wordt slametan gehouden ter ere van de kleinkinderen van de profeet Mohammad, Hasan en Husein. Op deze dag, zo gaat het verhaal, willen de kleinkinderen een slametan houden wanneer de Profeet in gevecht met de trouwelozen.

- 12 Mulud, slametan op de twaalfde van de maand Mulud
Er is een conventie - een afspraak - dat deze dag de geboorte- en de sterfdag is van de profeet Mohammad. De slametan die op deze dag wordt gehouden heet Muludan. De naam Mulud is afgelied van het Arabische woord maulud en betekent 'geboortefeest'. Bij alle offermaaltijden ter ere van de profeet Mohammad staat 'ayam ingkung', een hele gebraden kip volgens een bepaald receptuur centraal op de lijst van gerechten die bereid worden.

Enkele termen:
maulud
viering van en gezang voorgedragen op de geboorte dag van Mohammed
Mulud geboorte en tevens sterfdag van Mohammed
muludan 1 Mulud vieren
muludan 2 godsdienstig gezang ten gehore brengen ter ere van Mohammed

- 27 Rejeb, slametan op de 27ste van de maand Rejeb
De slametan die gehouden wordt op de 27ste van de maand Rejeb heet Rejeban, het is de viering van Mi'radj, de één-nacht verschijning van profeet Mohammad aan de Almachtige. De gerechten zij als bij de Muludan.

- 29 Ruwah, op de 29ste van de maand Ruwah
Slametan op de 29ste van de maand Ruwah wordt gehouden door diegenen die één of beide ouders reeds hebben verloren. Ruwah komt van het Arabische woord arwah en betekent 'zielen van overledenen'. Een belangrijk onderdeel van de offermaaltijd is apem. Apem is Javaans voedsel als symbool voor de dood. Voorafgegaan aan de slametan worden de graven van de overledenen bezocht en schoongemaakt. Verondersteld wordt dat de overledenen ook bij de slametan aanwezig zijn en de geur van de gerechten opeten.
De maand Ruwah is ook de maand die voorafgaat aan de vastenmaand Pasa. Het begin van het vasten heet Megengan. Megengan komt van pegeng en betekent 'spenen'. Dipegeng is met ingehouden adem. Het bekendere woord is sapih. Een kind krijgt geen borstvoeding meer en dat heet disapih. De Megengan wordt gehouden voor zonsondergang als startpunt voor het vasten.

- 21,23,25,27, of 29 Pasa, slametan op de 21ste, 23ste, 25ste, 27ste, of 29ste van de maand Pasa
Slametan in de maand Pas wordt gehouden op één van deze data: de 21ste, 23ste, 25ste, 27ste, of 29ste van de maand Pasa. Zo'n slametan heet Maleman. Malem betekent avond, nacht. Slametan tijdens de vastenmaand Pasa wordt avonds gehouden, overdag mag er immers niet gegeten worden. De laatste dag, de 29ste, van de vastenmaand Pasa heet Jagalan. Dit is de dag van de slagers. Alle andere dagen in de vastenmaand Pasa zijn de slagers ten dienste van andermans slametan. En deze dag is bedoeld speciaal voor die slagers.

C. Slametan bij reinigen van dorp

Bersih désa of het reinigen van je dorp gebeurt wanneer de rijstoogst is binnengehaald. De landbouwwerkzaamheden zijn tot een einde gekomen. Het gewoonte is om het hele dorp een opknapbeurt te geven. Het offerfeest en de wayangvoorstelling worden bij de lurah, het dorpshoofd, gegeven. De lakon Sri Mulih is populair. Sri Mulih betekent 'Sri keert weer terug naar huis'. Het verhaal gaat over de rijstgodin Dèwi Sri. Omdat ze niet wil trouwen met een partner die haar niet aanstaat moet zij vluchten. Haar jongere broer Sedana gaat naar haar op zoek. Dèwi Sri is echter voorbeschikt om later met Sedana te trouwen. Dèwi Sri gaat op zwerftocht en komt bij landlieden terecht. Wanneer zij merkt dat hun huizen zindelijk en netjes zijn en dat er een kruik met helder water klaar staat worden de landlieden geprezen. Dèwi Sri belooft hen geluk. Wanneer dat niet zo is, spreekt zij een vloek over hen uit.
Javanen in Nederland houden ook slametan in Nederland. Het vragen om vergiffenis omdat het niet zo goed is gegaan het afgelopen en het verzoek om een zegen van de Almachtige opdat het beter zal het komende jaar. Het houden van slametan in verband met 'bersih desa' gebeurt in 'Sela', de elfde maand van het maanjaar.

D. Wisselende slametan of Persoonlijke slametan

Iedereen kan op gezette tijden een slametan houden, zomaar voor je persoonlijk welzijn. Slametan van deze categorie wordt gehouden als men bijvoorbeeld slaagt voor een examen, als men een lange reis gaat maken of dat men weer gezond is na een langdurig ziekbed. Ook als je slecht hebt gedroomd en dat die droom je maar blijft achtervolgen kan je een slametan houden.

 
DIASPORA  SURINAME  IMMIGRATIE  TAAL  CULTUUR  THEATER  MUZIEK  LITERATUUR  ARCHIEF
HOME  SECONDHOME  NIEUWS   BASA JAWA   BAHASA INDONESIA   MULTIMEIDA  WEBMASTER   SITEMAP