www.javanenvansuriname.info

HOME SECONDHOME NIEUWS BASA JAWA BAHASA INDONESIA MULTIMEDIA WEBMASTER SITEMAP
 

CULTUUR

grusa-grusu = (te) haastig

JAVAANSE KLEDERDRACHT

Cultuur Hoofdpagina
Huisvlijt Javaanse gebruiksvoorwerpen
Huwelijk Ceremonies en gebruiken
Huwelijk Ceremonies en betekenissen
Huwelijk Nebus kembar mayang
Kalender De Javaanse tijdrekening
Kejawèn Traditionele geloofsovertuiging
Kunst Moderne Kunst
Mysticisme Het innerlijke geloof
Slametan Levenscyclus en hoogtijdagen
Feest Vereende krachten en saamhorigheid
Eten en drinken
Klederdracht

Get the Adobe Flash Player to see this video.

 

 

 

 

Javaanse klederdracht in Suriname
 
In 2012 is het 122 jaar geleden dat de eerste Javaanse contractarbeiders voet aan wal zetten op Surinaamse (Nederlandse) bodem. Het thema van BanyuMili voor dit jaar is Javaanse klederdracht. Naast een korte uiteenzetting is er op deze pagina een woordenlijst met maar liefst 100 (honderd) Javaanse woorden over kleding met Nederlandse vertaling erbij.

Schrijfwijze van het Javaans

BanyuMili gebruikt op deze website
de schrijfwijze van het Javaans van Java, maar schenkt ook veel aandacht aan de schrijfwijze van het javaans van Suriname. In Suriname hebben alle talen eenendezelfde schrijfwijze. De regelgeving is uitgevaardigd door het Ministerie van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur van Suriname. BanyuMili is in het bezit van een uitgave betreffende deze regelgeving. Meer over de Javaanse taal is te vinden in
Taal.

Talen van Suriname Schrijfwijze
Javaans van Java Schrijfwijze 

Kleurrijk Suriname

In geen enkel ander land in de wereld is de samenstelling van de bevolking zo uniek aanwezig in het dagelijkse leven. In westerse kleding gestoken gaan zij naar hun werk, naar de markt, een bezoekje brengen aan familie, vriend of kennis of doen hun inkopen in de stad. En plots zie je een Afro Surinaamse vrouw in kotomisi gehuld of een Javaanse vrouw in een jarik en klambi. Of een Hindoestaanse vrouw in een sari of een typisch Hindoestaans vrouwelijk hoofddoek op. Een Inheemse (Indiaan) 'kenmerkt zich'  ook in hun kleding en met trots. Zij zijn de oorspronkelijke bewoners van Suriname. Zij zijn feitelijk onze gastheren en gastvrouwen. Wat een mooi gastvrij land. Maar wij hebben ook mooie kado's meegenomen. Althams, onze voorouders dan met hun historische bagage.

Maar hoe men zich ook kleedt en zich gedraagt, een ding is zeker: ze zijn allemaal Surinamers. En ze begroeten elkaar alsof hun voorouders niet uit verre landen zijn gekomen. Alsof alle Surinamers ontsproten zijn uit éénendezelfde kiem. Waar Groot Nederland zich dagelijks worstelt met het begrip inburgering, tolerantie en nog meer van die zwaarwichtigheden ontpopt Klein Suriname zich al heel lang geleden heel groots en met natuurlijk gemak als de overwinnaar en in verdraagzaamheid en in harmonie met elkaar samenleven. Het is als een mooi huwelijk waar liefde en genegenheid centraal staat. Maar natuurlijk zijn er ook onrustige momentent in een mooi huwelijk, maar Surinamers... Zij houden heel veel van elkaar en elkaars eigenaardigheden en houden zij ook heel veel van het land Suriname.

Sinds 9 augustus 1890 is Suriname verrijkt met onder meer Javaanse klederdracht. BanyuMili gaat een poging wagen deze mooie historische bijdrage van de Javaanse contractarbeiders op deze pagina te beschrijven. En... BanyuMili zal BanyuMili niet zijn om de Javaanse taal voorop te stellen. Vandaar de woordenlijst met vertaling in het Nederlands.

 
 

Wat draagt de vrouw

De vrouw draagt meestal een klambi (in Indonesië zegt men kebaya) en jarik. Dit is de meest gedragen outfit. Bij offficiële gelegenheden als een huwelijksfeest wordt deze outfit verder uitgebreid. De kapsel is ook belangrijk. Meestal hebben Javaanse vrouwen lang haar en wordt dit naar achteren gekamd en wordt het haar verder gewrongen tot een konde (bolvormig) en vervolgens vastgehouden met een netje. Verder wordt het versierd met cucuk. Dit zijn gouden haarspelden. Verder draagt de vrouw halskettingen (rante). Liefs een ringgitan, dat is een grote ronde gouden hanger. Het is net zo groot als een rijksdaalder van vroeger. Een rijksdaalder heette vroer ringgit. Vandaar ringgitan. De jarik wordt mooi gedrapeerd met de snee aan de voorzijde en vastgehouden met een riem (sabuk). De sabuk is breed en heeft een vakje om geld in te bewaren. De sabuk heeft soms een bloemenmotief. En meestal is het zwart met gouden versieringen, maar er zijn bijvoorbeeld ook groen met rose. Een bekend motief van de jarik is palangsarak (dwarsgestreept). De klambi heeft geen knopen, maar wordt met peniti (veiligheidsspeld) bij elkaar dichtgehouden. Thuis draagt de vrouw een sarung, een wijde kokervormige rok en met een snelle knoop om de middel van het lichaam om het vast te krijgen.

Wat draagt de man

De outfit van de man is simpel. Vroeger was dat kathok komprang. Een oversized broek (wijd) tot aan boven de hiel. Dat werd met een sabuk vastgehouden aan het lichaam. Soms heeft de broek een koord en dan heet die broek kathok kolor (kolor is koord). Het overhemd van de man is van potong china (Chinese snit). Meestal wit of blauw. Het is een overhemd zonder kraag met lange mouwen tot aan de pols.
Als hoofddeksel draagt de man een kupluk, iket of blankon. Een kupluk is een fez en meestal rood van kleur met een plukje haar in het midden, iket is een hoofddoek dat men op een bepaalde wijze zelf moet omslaan op het hoofd en een blankon is een kant en klaar hoofddoek. De kupluk komt uit Turkije. Een zeer bekende artiest die tijdens zijn optreden een kupluk droeg, was Tommy Cooper. Een peci is meestal zwart en wordt vaak gedragen tijdens een godsdienstig samenzijn of officiële gelegenheden. Een zeer bekende peci-drager was President Soekarno van Indonesië.

De keuze

Vroeger was de keuze beperkt. Tegenwoordig is de keuze meer dan voldoende. Dat komt door invloeden van de Indonesische Ambassade in Paramaribo. Ook zijn er Javaanse ondernemers die Javaanse kleding verkopen. Vroeger was er maar een winkel die de kleding verkocht. Dat was Toko Brong aan de Maagdenstraat. Tegenwoordig gaan er veel mensen naar Indonesië om op vakantie te gaan. En zij brnegen meestal ook kleding mee naar huis. Ook artiesten uit Indonesië die naar Suriname komen voor een optreden beïnvloeden de Javaanse kleding in Suriname.
Op internet zijn er webwinkels die Javaanse kleding (Indonesische kleding) verkopen.

De toekomst

De toekomst van de Javaanse kleding in Suriname. Dit mag niet verloren gaan. Jongeren moeten bewust raken van het feit van datgene wat onze voorouders naar Suriname hebben meegenomen een grote waarde hebben voor Suriname. Niet alleen voor de Javaanse Surinamers, maar voor de gehele Surinaamse gemeenschap. Alleen wij Javanen kunnen dat instandhouden. Een mooie taak voor de Javaanse jongeren.

 

 

 

 

Woordenlijst met vertaling

 

ali-ali ring
anyar nieuw
apik mooi (van dingen)
ayu (kemayu) knap (zich knap voordoen) van vrouwen
awèt duurzaam, lang goed blijven
bakal grondstof, stof
benik knoop
blankon kant en klaar hoofdoek
bocah kind (afgekort cah)
bocah lanang jongen
bocah wadon (wédok) meisje
bordir borduren, borduursel
bunder rond
cekak kort
cucuk haarnaald (meestal van goud)
dan-dan zich kleden, zich gereed maken
dawa lang
dhompèt portemnonnee
dondom naaien (zie jait)
dom naald
èlèk lelijk (van dingen)
emas goud
emas Cina Chinees goud
gantheng knap, mooi (van mannen)
gelang armband
gelang emas gouden armband
gincu lippenstift
ginconan lippenstift gebruikend
gombal oude lap stof
iket hoofddoek
ireng-manis lief getint
jait naaien (zie dondom)
jaitan naaiwerk
jaka (ongetrouwde) jongeling (vanaf 15 jaar)
jam tangan horloge
jarik mannen- of vrouwenkleed om onderlijf en benen geslagen
(jarik) lurik gestreept Javaans weefsel
jinjit-jinjit op de tenen staan, lopen
jungkat kam
kacu
zakdoek
kalung
halsketting
kathok broek
kathok komprang sepciale zwarte mannenbroek
kebaya vrouwenbaadje (hemd) met open hals
klambi vrouwenbaadje (hemd) met open hals
klambi mannen overhemd
kolor (kolor kathok) koord van een broek, meestal kathok komprang
konde haarwrong
kuku nagel
kupluk zwarte fez, kalotje
lanang manlijk wong lanang man
macak zich mooi aankleden en opmaken
manis zoet, lieflijk
nganggo dragen, gebruiken
ngumbahi sandhangan kleren wassen
parangrusak dwarsgestreept motief bij jarik
pamèr pronken
pamèran pronkstuk, feestkledij
pèci pet, kalotje
peniti veiligheidsspeld
potong Cina Chinese snit
rai gezicht, gelaat (netter is om te zeggen pasuryan = krama-inggilwoord voor rai, komt van surya = zon, gelaat))
rambut haar
ranté ketting
rénda kant, haakwerk
sabuk riem
sandhangan kledingstukken
salin veranderen, omkleden, kleren dragen
sandal sandaal
sarung wijde cilindervormige rok
sepatu schoenen
sepatu jinjit schoenen met hoge hakken
sléndhang draagdoek over een schouder
sutra zijde (weefsel)
suweng oorbel
tukang njait kleermaker
umbah-umbah kleren wassen
wadon vrouwlijk wong wadon vrouw
wedhak poeder
wedhakan poeder gebruikend

 
DIASPORA  SURINAME  IMMIGRATIE  TAAL  CULTUUR  THEATER  MUZIEK  LITERATUUR  ARCHIEF
HOME  SECONDHOME  NIEUWS   BASA JAWA   BAHASA INDONESIA   MULTIMEIDA  WEBMASTER   SITEMAP