www.javanenvansuriname.info

HOME SECONDHOME NIEUWS BASA JAWA BAHASA INDONESIA MULTIMEDIA WEBMASTER SITEMAP
 

IMMIGRATIES

pitakon = vraag

VISIE BANYUMILI... HERDENKING EN VIERING JAVAANSE IMMIGRATIE IN SURINAME 1890-1940

Immigratie Hoofdpagina
Immigraties in Suriname Emancipatiewet
Javaanse immigratie Onderzoek
Komst Javanen in Suriname Achtergronden
Artikelen Javaanse immigratie Downloads
Laatsten der immigranten Een interview
Lijst van schepen
Tijdlijn Herdenking en Viering
Visie BanyuMili Herdenking en Viering
Wat doet BanyuMili in 2015

 

 

Ontwikkeling visie
Waarom 'herdenken' en 'vieren'
 

 


Herdenken


Vieren

 

 

 

Op 9 augustus 1890 arriveerden de eerste
Javaanse contractarbeiders (immigranten) in Suriname

Herdenken doen wij daarom ook altijd op 9 augustus (een andere datum is er niet).
Vieren doen wij op een tijdstip van eigen keuze. Vieren op 9 augustus kan dus ook, maar... altijd eerst herdenken. Bij vieren op een andere datum dan 9 augustus heeft herdenken van de Javaanse contractarbeiders daaraan voorafgaand geen historische 'gevoels'waarde meer en is het ook minder respectvol.

 

De term 'viering' is in 1998 door BanyuMili bedacht en toegevoegd aan de bestaande term 'herdenking'.

'Herdenken' is plechtig en 'Vieren' is feestelijk. In Nederland is er de 'Dodenherdenking' en 'Bevrijdingsfeest'.

Het werkwoord is ook 'feestvieren' en niet 'feestherdenken'.

Herdenking en Viering
Javaanse Immigratie in Suriname 1890 - 1940

'Herdenking en Viering Javaanse Immigratie in Suriname 1890 -1940' is de volledige naam die BanyuMili hanteert voor de activiteiten op 9 augustus. In principe geldt: Eerst herdenken en dan pas vieren.

De term 'viering' is in 1998 door BanyuMili bedacht en toegevoegd aan de bestaande term 'herdenking'. In het algemeen worden door Javaanse organisaties zowel voor de plechtige als voor de feestelijke activiteiten eendezelfde term 'herdenking' gebruikt. 'Herdenking' heeft een plechtige lading. Volgens BanyuMili passen uitbundige feesten daar niet in. De term 'viering' is bedoeld als duidelijke naamgeving voor de culturele activiteiten, dansavonden en alle andere uitbundige festiviteiten.

Als eerbetoon en uit respect voor de volharding tijdens hun erbarmelijke periode en ter nagedachtenis aan diegenen die het niet hebben gered — wij denken bijvoorbeeld aan het rampschip Voorwaarts — herdenken wij hen jaarlijks. Maar tegelijkertijd vieren wij feest op de dag dat de eerste Javaanse contractarbeiders voet aan wal zetten op Surinaamse bodem; 9 augustus 1890. Deze dag kunnen wij namelijk ook beschouwen als onze gezamenlijke geboortedag. De geboortedag van de Javaanse Surinamers. Als Bangsa Jawa in Suriname.

Rampschip Voorwaarts...  Op 29 april 1894 verliet de ss Voorwaarts de haven van Batavia met aan boord 614 contractarbeiders. Gedurende de reis was er veel misgegaan. Het schip was tjokvol en de hygiëne liet veel te wensen over. Tijdens de overtocht bezweken 32 personen. En nog eens 32 stierven vlak na aankomst in Suriname en werden er meer dan 80 tot 250 personen in het ziekenhuis opgenomen. Tijdens de eerste vijf jaren zijn er 38 personen overleden en in de daaropvolgende vijf jaren 36 personen.

Opmerking... Bij de naamgeving van officiële Javaanse organisaties die zich met de herdenking van Javaanse immigratie bezighouden komt het woord 'viering' er niet in voor.

 

Monument

De Javaanse immigratie zoals die door BanyuMili in woord en beeld wordt gebracht. Een Javaans gezin met kind in de sléndang en wat handbagage. Met het schip reizend over stromende wateren en niet wetende waar het terecht zal komen. Samen turend naar verre horizonnen die er niet meer zijn. De zon en de maan zijn met hen mee meegereisd en ook bij hen gebleven.

De webmaster heeft in Paramaribo een jaar lang meegeholpen met het realiseren van het - inmiddels zeer bekende - Javaans Cultureel Centrum Sana Budaya en het Monument Ter Herdenking van de Javaanse Immigratie in Suriname 1890-1939. Met zijn website BanyuMili timmert hij ook lustig en onverstoord aan de digitale snelweg. Deze zit zo vol met allerlei informatie dat het met recht het digitale monument genoemd kan worden.
Een nieuw fenomeen is geboren: Hét OnlineMonument Javaanse Immigratie in Suriname 1890-1939. Waar men zich ook bevindt in de wereld, men kan op elk moment van de dag een bezoek brengen aan dit digitale monument. Bezoekers kunnen in het Gastenboek een bericht achterlaten en gedachten en ervaringen met elkaar delen.
Wij (Javaanse Surinamers) hebben onze eigen geschiedenis die deel uitmaakt van de koloniale Nederlandse wereldgeschiedenis. Onze voorouders verdienen dan ook een Waardig monument op Nederlandse bodem van het Europese continent. Zodat wij in Nederland elk jaar met zijn allen (ook de autochtonen) ernaartoe kunnen gaan om hen te herdenken.

 

 

Bijzondere presentatie
Kinderen en jongeren altijd op de eerste plaats

 

BanyuMili heeft van 1994 tot 2006 met Javaanse kinderen en jongeren gewerkt.
In samenwerking met de toenmalige Stichting Setasan in Rotterdam. Naast cursus Javaans kregen zij ook andere informatie over de Javaanse taal en cultuur en ondersteunt BanyuMili hen''in de zoektocht' naar de eigen Javaanse identiteit.
Ook kregen zij onderricht in het organiseren van de Herdenking en Viering van de Javaanse Immigratie. Hen werd geleerd om toespraken te houden en het maken en presenteren van radioprogramma's. Zowel in het Javaans als in het Nederlands. Door het wegvallen van Stichting Setasan in 2006 is die gelegenheid om kinderen en jongeren van trainingen en andere informatie te voorzien niet meer mogelijk en kan BanyuMili helaas het mooie werk niet langer voortzetten. Toch leeft er bij BanyuMili nog steeds de zin om dit werk nieuw leven in te blazen. Wie weet...?

 

 

 

Voorbeeld van een
gecombineerd dagprogramma

 

Herdenking

Pangéling-éling rawuhé wong Jawa ing Suriname (ngoko)
Pangènget-èngeting rawuhipun tiyang Jawi ing Suriname (krama)

- bezoekers welkom heten door kinderen met korte toespraken in het Javaans en Nederlands
- memorisering waarom Javanen in Suriname zijn terechtgekomen
- 1 minuut stilte voor degenen die het niet hebben gered (voorbeeld: rampschip Voorwaarts)
- samen zingen van 'Ana Suriname Siji' om Javaans eeneheidsgevoel te benadrukken
- dagzegening door een religieuze voorganger en
- een kleine slametan (symbolisch met een paar gerechten op tafel en inzegenen door voorganger)

Viering

Nyemuwakaké riwayating bangsa Jawa ing Suriname (ngoko)
Nyemuwakaken riwayating bangsa Jawi ing Suriname (krama)

- uitleggen waarom 'vieren' (bijvoorbeeld 9 augustus als onze gezamenlijke geboortedag Javaanse Surinamers, blij dat onze voorouders ons heel veel dingen hebben geschonken)
- kort dankwoord aan onze voorouders en bezoekers
- voordrachten gedichten door kinderen
- tekenwedstrijd door kinderen (met gegevens, bijvoorbeeld: Indonesië-boot-Suriname)
- culturele activiteiten
- gezamenlijk eten

Wat zeggen wij tegen elkaar?

Sugeng gotong-royong, rukun lan tresna

In 2002 heeft Reinier Kromopawiro een tekst bedacht die uiting geeft aan de betrokkenheid bij de 'Herdenking en Viering Javaanse Immigratie'. De tekst luidt:"Ngaturaken sugeng gotong-royong, rukun lan tresna ing dinten pangènget-èngeting rawuhipun tiyang Jawi lan nyemuwakaken riwayating bangsa Jawa ing Suriname. Kortweg "Sugeng gotong-royong, rukun lan tresna". Dit is zoveel betekenend als "Ik wens u een gezegend en daadkrachtig vereende krachten, saamhorigheid en genegenheid toe.

 

 

'Ana Suriname siji'
Het Nationaal Volkslied in de Javaanse taal

 

ana Suriname siji
tanah-airku dhéwé
asal-usulé bangsané
siti sing tak-tresnani
gampang-angèl ditandhangi
bareng karo Pangéran
beciké sing ditemeni
dadi iku sing aji

awaké dhéwé rumangsa
padha duwé dhasaré
gotong-royong lan rukuné
iku adaté Jawa
nggolèk urip bebarengan
rina-wengi tulungan
tujuné sing dikarepi
dadi sedulur siji

Get the Adobe Flash Player to see this video.

Tekst geschreven door Reinier Kromopawiro, Rotterdam, Nederland, augustus 1998

 

 

Herdenking en Viering
Javaanse Immigratie in Suriname 1890 - 1940

Tijdens vastenmaand Sasi Pasa

Eerst herdenken en dan pas vieren

Wij kunnen tijdens Sasi Pasa (Ramadan) gewoon herdenken. Het vasten gaat onder andere om het reinigen van de ziel en de verbondenheid met arme en hongerige mensen elders op de wereld. Laten wij ons op deze dag ook verbonden voelen met de Javaanse immigranten van toen. Hoe moeilijk zij het hadden. Herdenken kunnen wij ook individueel doen. Thuis in ieder huis door een kaarsje te branden.
Vieren kunnen wij later doen. Uitbundig feesten met z'n allen. Culturele activiteiten organiseren. Dansen. Voor degenen die tijdens de Ramadan aan het vasten zijn, is vieren op 9 Augustus 2012 ook mogelijk. Maar dan na zonsondergang. Dan kan er gegeten en gedronken worden. Dit is de Visie van BanyuMili:  de scheiding tussen 'herdenken' en 'vieren' en de betekenis ervan.

Het herdenken van de Javaanse contractarbeiders in Suriname op een andere datum dan
9 augustus heeft geen enkele historische gevoelswaarde. Het herdenken dient consequent te gebeuren. Niet het ene jaar wel en het andere jaar niet. Want dan heeft het ook geen waarde.

Op 9 Augustus 2011 en 2012 was er in Suriname een kranslegging door de Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie (VHJI) bij het Monument ter Herdenking Javaanse Immigratie 1890 - 1939 op het terrein van Sana Budaya in Paramaribo. Dat was ook tijdens de vastenmaand.

Het einde van de vasten, in het Javaans Bakda Pasa (Bada Pasa) of kortweg Bada — wij Javaanse Surinamers schrijven het meestal als bodo, bodho, of bodoh valt op de eerste dag van sasi Sawal. Dag één van de maand Sawal is Javaans Nieuwjaar.
Misschien kunnen wij dat in 2012 laten samenvallen met de Viering Javaanse Immigratie in Suriname 1890 - 1940. Niet de Herdenking. Wij vieren de volharding van de Javaanse contractarbeiders tijdens hun erbarmerlijke periode. Zij wisten de ellende te overwinnen door hun volhardendheid. En wij vieren dan ook onze gezamenlijke geboortedag als Javaanse Surinamers. Zonder de Javanse contractarbeiders in Suriname hadden wij niet kunnen bestaan als Javaanse Surinamers. Matur nuwun simbah-simbah...

 

Ter informatie
bada
of bakda na afloop van
badha komt niet voor in het woordenboek
bodo komt niet voor in het woordenboek
bodho bot, stompzinnig-dom
bodoh komt niet voor in het woordenboek

 

 

Officiële organisaties
 

 

Twee officiële organisaties die zich met de herdenking Javaanse immigratie bezighouden
Suriname: Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie (VHJI). Website www.vhji.org.
Nederland: Stichting Comité Herdenking Javaanse Immigratie (StichJi). Website www.stichji.javanen.nl.

Andere Javaanse organisaties die zich met de herdenking Javaanse immigratie bezighouden
●  Stichting Barr uit Rotterdam

 

Respect voor
Javaanse organisaties en individuele personen

BanyuMili heeft een eigen visie ontwikkeld, maar wil ook tegelijkertijd vooral geen afbreuk doen aan de integriteit van Javaanse organisaties of individuele personen in Suriname en Nederland of waar dan ook in de wereld die zich bezighouden met of betrokken zijn bij of deelnemen aan activiteiten die verband houden met de Herdenking Javaanse Immigratie. Het is slechts de visie van een enkele persoon.
Sinds eind 1989 houd ik mij heel intensief bezig met de Javaanse immigratie.

Reinier Kromopawiro

 

 
DIASPORA  SURINAME  IMMIGRATIE  TAAL  CULTUUR  THEATER  MUZIEK  LITERATUUR  ARCHIEF
HOME  SECONDHOME  NIEUWS   BASA JAWA   BAHASA INDONESIA   MULTIMEIDA  WEBMASTER   SITEMAP