www.javanenvansuriname.info

HOME SECONDHOME NIEUWS BASA JAWA BAHASA INDONESIA MULTIMEDIA WEBMASTER SITEMAP
 

BOEKEN

betah = iets lang kunnen volhouden

BOEKENLIJST EN BOEKBESCHRIJVINGEN

Literatuur
Woordenboek Javaans van Suriname
Boekbeschrijvingen KITLV
Nog meer boeken

 

Presentatie Surinaams Javaans - Nederlands woordenboek van Hein Vruggink en Johan Sarmo
 

 

Terugblik op een
mooie, gedenkwaardige dag
Vrijdag 20 april 2001

Het is alweer ruim negen jaar geleden. Op vrijdag 20 april 2001 heeft de presentatie van het Surinaams Javaans - Nederlands woordenboek plaatsgevonden. Het is uitgegeven door het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) in Leiden. De presentatie gebeurde in het Faciliteitengebouw van de Universiteit Leiden. Een van de sprekers was Reinier Kromopawiro op uitnodiging van dr. Rosemarijn Hoefte van het KITLV. Hij kreeg op die dag symbolisch het eerste gedrukte exemplaar overhandigd van Hein Vruggink, de samensteller van het unieke woordenboek. De mede-samensteller is Johan Sarmo uit Suriname. In het 'Voorwoord' van het woordenboek staat op pagina viii letterlijk:
"... Ben Arps, Reinier Kromopawiro, Willem van der Molen en I. Supriyanto, die de inleidende gedeelten van nuttige commentaar voorzagen."

Prof. dr. Ben Arps is hoogleraar Javaanse taal en letterkunde, dr. Willem van der Molen is docent Oud-Javaans en drs. Ingnatius Supriyanto docent Javaans aan de Universiteit Leiden. Reinier Kromopawiro is een stille passant. Op 21 en 22 juni 2001 verzorgde Swara BanyuMili, het gamelanorkest onder leiding van de webmaster, optredens tijdens het 150-jarige jubileum van het KITLV.
Interesse in andere boeken? Zie 'Boekbeschrijvingen KITLV'
Klik hier... Yayasan Institut Basa Jawa Suriname

 

Traditionele Javaanse zang, muziek en dans in Suriname
 

Van tembang tot jaran kepang

De eerste Javaanse immigranten kwamen in 1890 naar Suriname en brachten een schatkist vol eigen cultuur mee. Echter een gegeven van cultuur is dat deze enorm dynamisch is. Wat staat er nog overeind van de Javaanse vormen van cultuuruitingen na 120 jaar ingeburgerd te zijn in de Surinaamse samenleving.

Samenvatting van het boek door de auteur zelf
Sylvia M. Gooswit

“Van Tembang tot Jaran Képang. Traditionele Javaanse zang, muziek en dans in Suriname”, is geschreven door cultureel antropologe Sylvia M. Gooswit. Dit boek is in 2010 uitgegeven door de Afdeling Cultuurstudies van het Ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling te Paramaribo. Op de cover is een Surinaams gamelan orkest te zien, gemaakt door pak Marioen Amatdanom en bespeeld door zijn leerlingen. 

Het boek bestaat uit vijf onderdelen: een inleiding, daarna de hoofdstukken zang, muziek en dans en tenslotte het laatste onderdeel dat gaat over de geraadpleegde literatuur en verantwoording van de 22 prachtige kleurenfoto’s die de tekst verlevendigen. Na de inleiding wordt ingegaan op de traditionele Javaanse zang, muziek en dansvormen die na meer dan een eeuw nog te horen en te zien zijn in Suriname.

Vooral van de zangtraditie is veel verloren gegaan. Enkele liedjes, gezongen voor baby’s zijn in 1984 door medewerkers van de Afdeling Cultuurstudies opgenomen, waardoor de teksten nog kunnen worden gereproduceerd. Jonge Javaanse moeders zijn nauwelijks in staat (traditionele) kinderliedjes te zingen.  “Misschien weet mijn oma nog een paar.”

Door het proces van voortgaande integratie is de Javaanse taal onder druk komen te staan, niet alleen wat betreft de kinderliedjes. Ook de liedteksten (tembang) die de lèdèk ten gehore brengt zullen verstommen. Er zijn nog slechts twee van deze specialisten actief en ze zijn van meer dan middelbare leeftijd. Goedopgeleide Javaanse jongeren beginnen zich de erosie van hun taal ter harte te nemen.

Voorafgaand aan het bepreken van de muziekinstrumenten worden de toonladders pélog en slèndro en de cijfernotatie van de noten behandeld. Van de traditionele muziekinstrumenten is de lesung (rijstblok dat bij maansverduistering als ritme instrument gebruikt wordt) nu een museumstuk geworden. Toen in de jaren tachtig van de vorige eeuw de dorpsgemeenten werden opgeheven, verdween ook de kentong (uitgehold blok waarop door de dorpsbode in code berichten werden doorgegeven) uit beeld. Dit instrument echter, wordt samen met de bedug (moskeetrom) nog door traditioneel georiënteerde Javaanse moslim gebruikt om de gelovigen naar de moskee te roepen op vrijdag. De combinatie van instrumenten die nog springlevend en authentiek Surinaams Javaans is, vormt het gamelan orkest. Het is qua omvang een dorpsorkest waarvan de instrumenten in het begin met in Suriname voor handen zijnde materialen werden gemaakt  (wel naar het voorbeeld uit Java). De instrumenten worden met de stem en het gehoor gestemd en ze brengen een geluid voort dat duidelijk van dat van de instrumenten van Java is te onderscheiden. Ook terbang als zang, en terbang muziekinstrumenten en muziek komen aan bod.

Het boek eindigt met een bespreking van de houdingen van de traditionele Javaanse dans en gaat daarna in op dansen zoals jaran képang, tayup, réyog en het seni (kunst) aspect van pentyak silat.

 
DIASPORA  SURINAME  IMMIGRATIE  TAAL  CULTUUR  THEATER  MUZIEK  LITERATUUR  ARCHIEF
HOME  SECONDHOME  NIEUWS   BASA JAWA   BAHASA INDONESIA   MULTIMEIDA  WEBMASTER   SITEMAP