www.javanenvansuriname.info

HOME SECONDHOME NIEUWS BASA JAWA BAHASA INDONESIA MULTIMEDIA WEBMASTER SITEMAP
 

SECONDHOME

bebuka = intro van een gamelanstuk

EERBETOON AAN DE JAVAANSE CONTRACTARBEIDERS

 

 

Get the Adobe Flash Player to see this video.

Ana Suriname Siji
Lyriek voor Nationaal Volkslied Suriname
in de Javaanse taal
Reinier Kromopawiro 1998

ana Suriname siji
tanah airku dhewe
asal-usule bangsane
siti sing tak-tresnani
gampang-angel ditandhangi
bareng karo Pangeran
becike sing ditemeni
dadi iku sing aji

awake dhewe rumangsa
padha duwe dhasare
gotong-royong lan rukune
iku adate Jawa
nggolek urip bebarengan
rina-wengi tulungan
tujune sing dikarepi
dadi sedulur siji
 

Mijn naam is Reinier Kromopawiro en BanyuMili Is Mijn Verhaal...
Een eerbetoon aan de Javaanse contractarbeiders in Suriname.

Het uitgebreidste levensverhaal van een zeer trotse nazaat van Javaanse contractarbeiders in Suriname 1890-1940 op het internet. BanyuMili is een website met karakter. Met een Javaanse ziel... en dat al sinds begin 2000. En uniek!  Het is een interview met mezelf dat ik op mijn eigenwijze manier vorm geef en met mijn eigen middelen presenteer. Een bijzonder interview door het Rotterdams Dagblad stond in de speciale editie van vrijdag 31 december 1999 van die krant, op de drempel van de eeuwwisseling. Mijn liefde voor de taal en cultuurvan de Javanen van Suriname draag ik in me sinds mijn jeugdjaren
meegekregen van mijn ouders en grootouders in mijn geboortedorp Reynsdorp. Bakkie, zo heet het in de volksmond.
Lees meer in... Mijn geboortedorp Bakkie

De Javaanse immigratie in Suriname 1890-1940 zoals die door BanyuMili in woord en beeld wordt gebracht. Een Javaans gezin met een kind in de sléndang en wat handbagage. Het gezin reisde over grote oceanen en wereldzeeën en niet wetende waar het terecht zal komen. De zon en de maan zijn met hen meegereisd en ook bij hen gebleven.  noot: sléndang is draagdoek
Lees meer in... Javaanse immigratie

 

Alles van waarde moet met zorg worden bewaard

 

Taal... Basa
Het bestaan van het heden en dat van de toekomst bestaat uit het bestaan van het verleden. Zonder de geschiedenis van de Javaanse contractarbeiders in Suriname 1890 - 1940 hadden wij niet kunnen bestaan als Javaanse Surinamers.

Een citaat uit de lezing van Reinier Kromopawiro op vrijdag 2 april 2001 in het Faciliteitengebouw van Universiteit Leiden tijdens de presentatie van het Surinaams Javaans-Nederlands woordenboek op uitnodiging van Dr. Rosemarijn Höfte, hoofd van de Caraïbische afdeling van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde in Leiden. Het woordenboek is van Hein Vruggink en Johan Sarmo. Prof. Dr. Ben Arps, Dr. Willem van der Molen en Drs. Ignatius Supriyanto van de Universiteit Leiden en Reinier Kromopawiro voorzagen het inleidende gedeelte van het woordenboek van nuttig commentaar. Het eerste gedrukte exemplaar werd officieel door Hein Vruggink en mede namens Johan Sarmo in Suriname aan de webmaster van BanyuMili overhandigd. Als waardering voor zijn vele taalactiviteiten.
Lees meer over... Surinaams Javaans-Nederlands woordenboek
Lees meer over... Eenduidige schrijfwijze moedertalen Suriname

Cultuur... Budaya
Permadi:
“Kakang Semar.” Semar: “É, kula ndara.”
Semar was mijn jeugdvriend in Reynsdorp

Kawruh sangkan-paraning dumadi
Kennis van oorsprong en bestemming van het bestaan
Dewa Ruci is het summum van de Javaanse mystiek.
Prins Werkudara is de held uit Dewa Ruci, een van de beroemdste verhalen uit de Javaanse wayang. Prins Werkudara is op zoek naar de 'kawruh sangkan-paraning dumadi', 'kennis van oorsprong en bestemming van het bestaan'. Op zijn tocht naar de bodem van de oceaan, die vol zit van gevaren, ontmoet hij reuzen, monsters en goden. Daar aangekomen vindt hij het antwoord op al zijn vragen. Hij heeft meerdere namen: Bima en Bratasena. In zijn jonge gedaante heet hij Permadi. Hij is de zoon van Pandu Dewanata en Kunti Talibrata en de tweede van de vijf broers Pendawa Lima. De andere broers heten: Yudhistira, Arjuna, Nakula en Sadhewa. Prins Werkudara is de mascotte van BanyuMili. Semar, één van de lijfdienaren uit het wayangspel, is mijn jeugdvriend in mijn geboortedorp Reynsdorp... Bakkie.
Lees meer over... Het Javaanse schimmenspel

Geschiedenis... Sejarah
Ze zei: “...nak, udan awu.” En ik begreep haar niet. En als ik haar wat vroeg zei ze: “Nanti dulu sebentar, ya nak.”

Nu begrijp ik haar wel. Ze had het natuurlijk over regen van as als gevolg van vulkanische uitbarstingen op Java. Ze komt uit Semarang. Dus had ze het waarschijnlijk over de vulkaan Merapi, Merbabu of Telemoyo op Midden Java. De website BanyuMili draag ik op aan alle Javaanse contractarbeiders die van 1890 tot en met 1939 onder zeer barre omstandigheden naar Suriname werden getransporteerd. In het bijzonder aan mijn grootmoeder Toemidja Tomoredjo, de moeder van mijn moeder. Zij kwam op 22 december 1919 met het schip Madioen I in Suriname aan. Net als alle andere Javaanse contractarbeiders was ook zij tijdens het koloniale bewind van Nederland in Suriname tewerkgesteld op één of meer van de Nederlandse plantages.
Lees meer over... Javaanse immigratie

banyu mili
Reinier Kromopawiro 1996

banyu mili
gesang kuwi tindak terus
kaya banyu mili kae
barang sing aji kudu di-emi-emi kanthi temen
minangka kanggo anak-putu besuk
supaya gesang kuwi bisaa tindak terus
kaya miline banyu kali kae

stromend water
het leven gaat voort
als stromend water
alles van waarde moet met zorg worden bewaard
voor de komende generaties
opdat dat leven kan voortgaan
net zoals de stroom van een rivier

 

Sranan watra
Gedicht in het Surinaams
Reinier Kromopawiro 2004

yu seki
yu tiri
yu sowtu
yu switi
yu kowru
yu waran
yu gwe
yu kon
Sranan watra
yu e tan

Sana Budaya Paramaribo

Sana Budaya in Paramaribo is nu een bloeiend Javaans cultureel centrum waar iedereen welkom is. De webmaster van BanyuMili was een van de mensen van het eerste uur. Het uur van bloed, zweet en tranen. Een korte terugblik...

Soekie Irodikromo, met wie ik sinds 1968 bevriend ben, nam mij meteen mee om een kijkje te nemen. Wat ik op Maretraite aantrof was een stuk drassig en modderig stuk land. Er stond ook nog iets hoogs in de steigers. Ik kon het niet thuisbrengen wat het precies was. Het was al donker en was er daar ook nog geen verlichting. Na uitleg van Soekie bleek het monument van de Javaanse Immigratie in aanbouw te zijn. Mijn hart klopte hevig! De volgende dag liep ik al met kruiwagens vol zand in de felle volle zon heen en weer om het terrein te egaliseren. Voor onze voorouders. Dat was januari 1990...

De webmaster van BanyuMili heeft in 1990 een jaar lang van begin tot eind alles van heel dichtbij meebeleefd, organisatorische en artistieke bijdrage geleverd en heel veel opgetekend van de Herdenking van 100 jaar Javaanse Immigratie in Suriname. Georganiseerd onder supervisie van Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie (VHJI)  in Paramaribo en met veel hulp van de Indonesische Ambassade. BanyuMili spreekt bij deze met oprecht een klein woord van dank uit aan de Indonesische Ambassade voor de economische en culturele bijdrage en in het bijzonder aan Bapak Duta Besar Soekadari Honggowongso alm. namens de Javaanse gemeenschap.
Sinds 1976 wordt de Javaanse gemeenschap in Suriname economisch en cultureel bijgestaan door de Indonesische vertegenwoordiging in Suriname, beginnende bij de Gevolmachtigd Minister van Indonesië in Suriname Bapak R. Utoyo Sutoto tot heden waarbij de Indonesische Republiek vertegenwoordigd wordt door Ambassadeur Bapak Drs. Nur Syahrir Rahardjo.
Lees meer... BanyuMili en Sana Budaya


Monument op Sana Budaya in Paramaribo
Ter Herdenking Van Javaanse Immigratie 1890 -1940

De webmaster heeft ook meegewerkt bij het metselen van de versierselen van dit monument. Van januari tot augustus 1990. Toen het eenmaal klaar was, hebben Soekie Irodikromo en Reinier Kromopawiro hier nachten samen doorgebracht. Kletsend, filosoferend, drinkend, etend, zittend, liggend, lachend, huilend, starend naar de miljoenen sterren en slapend In het donker onder de blote hemel. Zo trots waren wij...

 

NIEUWE MIGRANTEN EN PIONIERS UIT ZESTIGER JAREN... EN DE VERGETEN NIEUWE MIGRANTEN

Vlak voor en na de onafhankelijkheid van Suriname op 25 november 1975 kwamen grote groepen Javaanse Surinamers naar Nederland. En vanwege de Toescheidingsovereenkomst tussen Nederland en Suriname vooral tussen 1975 en 1980. In die overeenkomst werd bepaald dat Surinamers tot vijf jaar na de onafhankelijkheid alsnog voor de Nederlandse nationaliteit mochten kiezen. Bij elkaar ongeveer 25.000 personen. Voor het gemak noemen wij hen de Nieuwe Migranten.

Midden jaren zestig was er al een handjevol Javaanse Surinamers in Nederland. BanyuMili noemt hen -  vanwege de zeer weinige aandacht die zij krijgen -  Vergeten Nieuwe Migranten. In Rotterdam woonden destijds twaalf personen (1970). De webmaster van BanyuMili zelf kwam in 1967 in Nederland aan en maakte deel uit van de Rotterdamse en Haagse groep (acht personen in 1967) van ongeveer twintig personen. Deze groep van twintig personen vormden samen met enkele Javaanse Surinamers in Amsterdam (het aantal is niet bekend, waarschijnlijk rond de vier personen) en enkele in het noorden van Nederland (waarschijlijk zes personen) de eerste nieuwe Javaans Surinaamse migranten. Zij waren de pioniers, de kwartiermakers ver voor de grote trek rond de onafhankelijkheid van Suriname.
Lees meer... Het ultieme verhaal van een van de Vergeten Nieuwe Migranten 

Dinar Danoesastro studeerde medicijnen aan Rijksuniversiteit Leiden 1964 - 1971
Paul Mangoenkarso levert al jarenlang bijdragen aan BanyuMili. Dit is het verhaal van Dinar Danoesastro. Wij laten Paul Mangoenkarso zelf aan het woord:
De naam Danoesastro boeit me sinds mijn jeugd doordat in mijn jeugdjaren veel over de naam Danoesastro wordt gesproken door dorpsgenoten en ook thuis. De familie Danoesastro was woonachtig in mijn geboorte dorp Kampong Baroe in het district Saramacca. Het boeide me op de eerste plaats doordat mijn familieleden aldoor bezig waren met Mulih n’Jawa. Het was vaak thuis het gesprek van de dag. Ik herinnerde me nog vaag de drukte onder mijn eigen familie rond het Mulih n’Jawa gebeuren. Ik kan me ook nog herinneren dat er ook drukte in het dorp was als de vertegenwoordigers van de PBIS (Pergerakan Bangsa Indonesia Suriname), de Kampong aandeden om informatie te delen of om foto’s te schieten voor een Indonesisch paspoort... Lees verder... Dinar Danoesastro als eerste Javaanse Surinaamse arts afgestudeerd [pdf]
 
Van rechts naar links Soekie Irodikromo, Henk Wiranta en Reinier Kromopawiro
Soekie en Reinier zijn anno 2012 nog steeds goede vrienden van elkaar. Beide zijn afgestudeerd aan de Academie van Beeldende Kunsten in Rotterdam. Soekie Irodikromo koos voor Tekenen, Schilderen en Beeldhouwen, Reinier Kromopawiro voor Communicatie en Vormgeving. Heel veel later studeerde hij Indonesische Talen en Culturen aan de Rijksuniversiteit Leiden met Javaanse taal als specialisatie. Henk Wiranta koos voor een Technische Opleiding. Soekie is meteen na zijn afstuderen teruggegaan naar Suriname. Reinier en Henk hebben voor Nederland gekozen en hebben in de zomer van 2012 nog contact met elkaar. De foto is van de zomer van 1968 in Scheveningen. Wat een tijd!

BanyuMili Is Mijn Verhaal... Een eerbetoon aan de Javaanse contractarbeiders van Reinier Kromopawiro is natuurlijk ook een verhaal van Vergeten Nieuwe Migranten. BanyuMili laat meer Vergeten Nieuwe Migranten aan het woord. Binnenkort meer... 

'De Indonesische Immigratie in Suriname' in plaats van
'De Javaanse Immigratie in Suriname'.... BanyuMili verkent!!!

Waarom er wel of geen sprake is van de term 'De Indonesische Immigratie in Suriname' in plaats van de historisch bekende term
'De Javaanse Immigratie in Suriname'.
De Javaanse contractarbeiders en een klein aantal contractarbeiders uit het kleine eiland Madura ten noorden van Oost-Java werden naar Suriname gebracht van 1890 tot 1940. Waarom 'tot 1940' in plaats van 'tot 1939'. Het laatste schip met (vrije) immigranten de Kota Gede kwam op 13 december 1939 in Suriname aan. Deze immigranten kregen de letter/nummer combinatie KG/1-990. De werving van contractarbeiders vond ook plaats op andere eilanden van Nederlandsch Oost Indië of Nederlands-Indië, zoals Sumatra en Celebes. Maar hun aantallen zijn heel klein. Soendanezen mogen niet als aparte groep genoemd worden als bedoeld wordt de Javanen uit West-Java. Niet verwarren met de term Soenda als bedoeld wordt de Grote en Kleine Soenda eilanden.

In 1853 begon de Chinese immigratie in Suriname. De eerste Chinezen kwamen echter van het eiland Java. Op 17 augustus 1945 werd Nederlandsch Oost Indië of Nederlands-Indië, kolonie van Nederland, onafhankelijk verklaard en ontstond Republik Indonesia, Republiek Indonesië. Nederland erkende de Indonesische onafhankelijkheid pas op 27 december 1949 en dus ook de naam Indonesië.
De naam Indonesia ontstond in 1850, maar werd niet geaccepteerd door Nederland als koloniaal overheerser. In die periode is Suriname ook kolonie van Nederland. Moeten wij dan misschien niet de volgende term gebruiken?:
'De Nederlandsch Oost Indische Immigratie in Suriname' of
'De Nederlands-Indische Immigratie in Suriname'

Geraadpleegde bronnen: Historische Database Suriname, Paul Mangoenkarso (zie BanyuMili... www.javanenvansuriname.info) en Wikipedia

 

 
DIASPORA  SURINAME  IMMIGRATIE  TAAL  CULTUUR  THEATER  MUZIEK  LITERATUUR  ARCHIEF
HOME  SECONDHOME  NIEUWS   BASA JAWA   BAHASA INDONESIA   MULTIMEIDA  WEBMASTER   SITEMAP