www.javanenvansuriname.info

HOME SECONDHOME NIEUWS BASA JAWA BAHASA INDONESIA MULTIMEDIA WEBMASTER SITEMAP
 

TAAL

minyik-minyik = geruisloos, zachtjes lopen

SURINAAMS JAVAANS
MIGRANTEN NAMEN HUN TAAL MEE NAAR SURINAME

INLEIDING
Talen van de wereld
Internationale Dag Moedertalen
Moedertalen in Suriname
Surinaams Javaans en Javaans van Java

SURINAAMS JAVAANS
Migranten namen hun taal mee
Zinnen voor dagelijks gebruik

JAVAANS VAN JAVA
Klanksysteem en schrijfwijze
Enkele grammaticale regels
Taalsoorten en krama inggil woorden
Zinnen in ngoko
Zinnen in madya en krama
Teksten uit de Javaanse literatuur
Lijst van krama inggil woorden
Woordenlijst Javaans-Nederlands
Woordenlijst Nederlands-Javaans

WEBMASTER EN JAVAANSE TAAL
Javaans op de Nederlandse radio
Webmaster blogt in het Javaans
Andere teksten van de webmaster

Get†the†Adobe†Flash†Player†to†see†this†video.

 

 

Het ontstaan van het Surinaams Javaans

 

Migranten namen hun taal mee naar Suriname

Met de migratie van onze voorouders is het Javaans van IndonesiŽ in Suriname terechtgekomen. Echter, de migranten kwamen uit verschillende gebieden van IndonesiŽ die hun eigen dialectische varianten kennen. Onder de immigranten waren Javanen uit Midden-Java, Soendanezen (West-Java), Madoerezen van het eiland Madoera en Javanen uit Oost-Java. In de beginjaren van de aanwezigheid van de immigranten in Suriname heeft de eerste mengeling plaatsgevonden van die verschillende lokale dialecten uit IndonesiŽ. Later, toen de Javanen in contact kwamen met andere bevolkingsgroepen, namen ze enkele veel gebruikte woorden over, zoals het woord gwenti en moro uit het Sranan tongo (het Surinaams) en bijvoorbeeld jaji (van jahaji, dit betekent 'scheepsgenoot') uit het Sarnami, de Surinaamse variant van het Hindi van India. In de taalkunde noemt men zulke woorden leenwoorden. Het Javaans in Suriname stond en staat voortdurend onder invloed van de omringende talen. De Javanen in het district Nickerie staan voortdurend in contact met de Guyanezen. Het (Surinaams) Nederlands en het Sranan tongo beÔnvloeden continue het Surinaams Javaans. Javaanse kinderen zijn meestal drietalig opgevoed. Ook het Nederlands in Nederland is groot leverancier van leenwoorden. Bijvoorbeeld in de volgende zin: Sťsuk aku arep nang Amsterdam karo trein (Morgen ga ik met de trein naar Amsterdam). Zo ongeveer is de ontwikkeling van het Javaans in Suriname (en Nederland).

 

Goed nieuws uit Suriname
Op 27 april 2005 is het Yayasan Instituut Basa Jawa Suriname opgericht. De initiatiefnemer is Antoon Sisal. Antoon ken ik uit de periode van Taman Putro. De stichting heeft als hoofddoel het bevorderen van het (correct) gebruik van het Javaans in Suriname. De stichting heet kortweg JATAS Instituut. JATAS staat voor Javaanse Taal in Suriname.

Klik hier... Yayasan Institut Basa Jawa Suriname

 

 

Presentatie Surinaams Javaans-Nederlands woordenboek
Terugblik op een memorabele dag

Op vrijdag 20 april 2001 heeft de presentatie van het Surinaams Javaans - Nederlands woordenboek plaatsgevonden. Het is uitgegeven door het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) in Leiden. De presentatie gebeurde in het Faciliteitengebouw van de Universiteit Leiden. Een van de sprekers was Reinier Kromopawiro op uitnodiging van dr. Rosemarijn Hoefte van het KITLV. Hij kreeg op die dag symbolisch het eerste gedrukte exemplaar overhandigd van Hein Vruggink, de samensteller van het unieke woordenboek. De mede-samensteller is Johan Sarmo uit Suriname.
In het 'Voorwoord' van het woordenboek staat op pagina viii letterlijk:
"... Ben Arps, Reinier Kromopawiro, Willem van der Molen en I. Supriyanto, die de inleidende gedeelten van nuttige commentaar voorzagen."

Prof. dr. Ben Arps is hoogleraar Javaanse taal en letterkunde, dr. Willem van der Molen is docent Oud-Javaans en drs. Ingnatius Supriyanto docent Javaans aan de Universiteit Leiden.
Op 21 en 22 juni 2001 verzorgde Swara BanyuMili, het gamelanorkest onder leiding van de webmaster, optredens tijdens het 150-jarige jubileum van het KITLV.

Lees meer... Surinaams Javaans-Nederlands woordenboek
Lees meer... Zie Boekbeschrijvingen KITLV

Surinaams Javaans-Nederlands woordenboek
ISBN 90 6718 152 8
Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde te Leiden
Website: www.kitlv.nl

 

 

Het Surinaams Javaans is op twee na de grootste nationale taal van Suriname

Het Surinaams Javaans wordt meer gesproken in huiselijke kringen. Als dagelijkse omgangstaal in de huiselijke sfeer heeft het zich redelijk kunnen handhaven.
De meeste Javanen wonen buiten de stad en zijn meer gericht op de Javaanse levenswijze. Dicht bij elkaar als ťťn grote familie. In de districten Commewijne, Saramacca en Nickerie treft men ook echte Javaanse gemeenschappen.
Er was weinig of geen contact  met de Sranan tongo en Nederlands sprekenden.
De meeste Javanen waren werkzaam in de kleine landbouw in merendeels door Javanen bewoonde dorpen. Men verbouwde rijst, bananen en groente voor de eigen consumptie. Sommigen verbouwden wat meer voor de markt in Paramaribo. 

De tijd brak aan dat de jongeren (de derde generatie) de stad ontdekten en de landbouw van hun ouders in de dorpen achter zich lieten. Dat was ongeveer vlak na de Tweede Wereldoorlog. Het begin van de taalbeÔnvloeding en taalintegratie kondigde zich aan. Dit werd geuit in  veelvuldig code-switching, het voortdurend omschakelen van de ene taal in een andere taal tijdens een conversatie. In sociale contacten werd het Javaans gebruikt en gelardeerd met leenwoorden  uit vooral het Sranan tongo tot onvrede van vele ouderen. Het Javaans werd thuis dan ook minder gesproken. Vaak nam het gebruik van het Sranan tongo de overhand. 

De situatie nu is de verdere ontwikkeling van de taalbeÔnvloeding en taalintegratie. De positie van het Surinaams Javaans wordt verder in het nauw gedreven. In de stad bij de meer ontwikkelden spreken de Javanen veelal het Nederlands. En bij de minder ontwikkelden bedienen zich van het Sranan tongo. In sociale contacten wordt dit onderscheid niet gemaakt. Het Surinaams Javaans wordt gesproken tijdens officiŽle gelegenheden en in eigen kring. Bijvoorbeeld bij huwelijksplechtigheden. En natuurlijk bij de uitzendingen van de Javaanse omroepstations. Voor de ouderen in het formeel en voor de jongeren in het informeel Javaans. Bij wayang voorstellingen wordt nog steeds het Javaans gehanteerd. Ook hier hoort men zo nu en dan woorden uit het Sranan tongo. Bij ludrug voorstellingen, die nu ook bijna aan het verdwijnen is, is het bijna half om half.

Er is nauwelijks sprake van enigerlei ontwikkeling van het Javaans als schrijftaal. Gezien de te late introductie van de officiŽle spelling heeft elk individu een eigen schrijfwijze. Gelukkig is er nu  verandering in gekomen. Maar door de gebrekkige verspreiding weet eigenlijk nog maar heel weinig Javanen die het Javaans volgens de officiŽle spelling schrijven. Het tijdschrift Cikal deed verwoede pogingen om dit te verhelpen. Maar hier is men ook niet in geslaagd de officiŽle spelling, ook weer door de gebrekkige verspreiding, goed van de grond te krijgen. Gezien de weinige belangstelling van de jongeren voor de eigen taal zal de officiŽle spelling van het Surinaams Javaans een doodgeboren kind blijven. 

Surinaams Javaans is de taal die wordt gesproken door de Surinamers van Javaanse afkomst. Hun aantal wordt geschat op negentigduizend, waarvan er zestigduizend in Suriname en dertigduizend in Nederland woonachtig zijn. Het grootste deel van hen spreekt in meerdere of mindere mate de Surinaamse variant van het Javaans dat op Java (IndonesiŽ): het Surinaams Javaans(SJ).

Javaanse Surinamers zijn nakomelingen van de ruim 33.000 mensen die tussen 1890 en 1939 van Java naar Suriname zijn verscheept en daar op de plantages te werk gesteld werden als vervanging van de slaven. De slavernij in Suriname werd in 1863 afgeschaft. Om de productie op de plantages te kunnen voortzetten werd naar alternatieve arbeidskrachten gezocht die gevonden werd in contractarbeiders uit AziŽ.

Als men zegt dat het Javaans door Javaanse contractarbeiders naar Suriname meegenomen is, moet men in het oog houden dat er etnisch, geografisch, sociaal en taalkundig de nodige verscheidenheid was. Onder de contractarbeiders waren ook niet-Javaanstaligen die in het begin ook hun eigen taal hebben (Sundanees, Madurees en Maleis). Hoe de communicatie verloopt tussen de Javaanstaligen en de niet-Javaanstaligen in de beginperiode is niet bekend. Er is weinig bekend over die begintijd. Het is in ieder geval zo dat het Surinaams Javaans een ontwikkeling is, in Suriname,  van meer dan honderd jaar.

Suriname is een land waarin door een groot deel van de bevolking dagelijks drie talen naast en door elkaar worden gebruikt: Nederlands als officiŽle taal, Sranan als contacttaal tussen verschillende bevolkingsgroepen (Creolen, Hindostanen, Javanen) en de talen van deze bevolkingsgroepen (met name het Sarnami, Sranan en het Surinaams Javaans). Deze talen beÔnvloeden elkaar wederzijds sterk. Bij het Surinaams Javaans komt dit vooral tot uiting in het veelvuldig gebruik van leenwoorden uit het (Surinaams) Nederlands en het Sranan. Opvallend is dat Indonesische leenwoorden vaak in formele situaties worden gebruikt; in de dagelijkse omgangstaal hoort men ze veel minder.

 

Rubriek Taal geen online cursus Javaans...
Het dient slechts als eerste kennismaking met de Javaanse taal. Maar wel een uitvoerige, eigentijdse en verantwoorde manier van kennismaken. Javaanse taal... De taal met ongeveer honderd miljoen sprekers in IndonesiŽ (voornamelijk op Java), Suriname en Nieuw-CaledoniŽ. En daarmee op tien na de meest gesproken taal in de wereld. Een bijzonderheid is de uitgebreide informatie over het Surinaams Javaans dat een eigen ontwikkeling is in Suriname. Het is de taal die de Javaanse contractarbeiders vanuit Java, IndonesiŽ, als hun persoonlijke bagage meenamen naar Suriname. Het is nu ťťn van de meer dan twintig moedertalen in Suriname
Lees meer...

Veel voorbeeldzinnen zijn door de webmaster met de nodige zorgvuldigheid zelf bedacht of afkomstig uit Javanese Grammar for students van Stuart Robson (niet afgebeeld) van Monash University, Australia en de leer- en woordenboeken die hieronder staan afgebeeld.

Prof. Dr. Ben Arps, Dr. Willem van der Molen en en Drs. Ignatius Soepriyanto en Reinier Kromopawiro hebben het inleidende gedeeelte van het Surinaams Javaans-Nederlands woordenboek van Hein Vruggink en Johan Sarmo van nuttig commentaar voorzien. De webmaster kent de samenstellers van dit bijzondere woordenboek persoonlijk. Ook Rob van Albada kent hij persoonlijk, de samensteller van de laatste editie van het Javaans-Nederlands woordenboek van de oorspronkelijke versie van Th, Pigeaud.

De webmaster van BanyuMili is opgegroeid met het informele (ngoko) en het formele (basa) Javaans dat in Suriname wordt gesproken. Sinds 1991 houdt hij zich vrijwel dagelijks bezig (ook academisch) met de Javaanse taal van Java. Hij heeft colleges Javaanse taal en letterkunde gevolgd bij Prof. Ras, Prof. Arps,
Dr. Van der Molen, Dr. Van den Veerdonk en Drs. Soepriyanto van de Universiteit Leiden.

Inleding tot het Modern Javaans
J.J. Ras

Hedendaags Javaans
Ben Arps en anderen

Javaans-Nederlands woordenboek
Rob van Albada en Th. Pigeaud

Surinaams Javaans-Nederlands wwordenboek
Hein Vruggink en Johan Sarmo

 

 
DIASPORA  SURINAME  IMMIGRATIE  TAAL  CULTUUR  THEATER  MUZIEK  LITERATUUR  ARCHIEF
HOME  SECONDHOME  NIEUWS   BASA JAWA   BAHASA INDONESIA   MULTIMEIDA  WEBMASTER   SITEMAP