www.javanenvansuriname.info

HOME SECONDHOME NIEUWS BASA JAWA BAHASA INDONESIA MULTIMEDIA WEBMASTER SITEMAP
 

 

BanyuMili Is Mijn Verhaal...
Een eerbetoon aan de Javaanse contractarbeiders in Suriname

kaca = glas

 

  JAVAANS VAN JAVA
TAALSOORTEN EN KRAMA INGGIL WOORDEN

INLEIDING
Talen van de wereld
Internationale Dag Moedertalen
Moedertalen in Suriname
Surinaams Javaans en Javaans van Java

SURINAAMS JAVAANS
Migranten namen hun taal mee
Zinnen voor dagelijks gebruik

JAVAANS VAN JAVA
Klanksysteem en schrijfwijze
Enkele grammaticale regels
Taalsoorten en krama inggil woorden
Zinnen in ngoko
Zinnen in madya en krama
Teksten uit de Javaanse literatuur
Lijst van krama inggil woorden
Woordenlijst Javaans-Nederlands
Woordenlijst Nederlands-Javaans

WEBMASTER EN JAVAANSE TAAL
Javaans op de Nederlandse radio
Webmaster blogt in het Javaans
Andere teksten van de webmaster

Get the Adobe Flash Player to see this video.

 

 

 

 

 

Gebruik krama inggil woorden in taalsoorten ngoko, madya en krama

Unggah-ungguh
Code van beleefde taal en beleefde omgangsmanieren... zie hieronder

Krama inggil geen taalsoort als ngoko, madya en krama

Krama inggil woorden zijn woorden van eerbetoon - tembung urmat - die men te allen tijde moet gebruiken in de taalsoorten ngoko, madya en krama. En altijd ten behoeve van een ander. Nooit voor zichzelf. Men kan (mag) immers zichzelf niet eren of op een voetstuk plaatsen. Het krama inggil woord voor aku (ik) bestaat dan ook niet. Met uitzondering van de krama inggil woorden die het lichaamsdeel betreffen. Die mag men wel voor zichzelf gebruiken. Er zijn duizenden Javaanse woorden met slechts 200 tot 300 krama inggil woorden.
Vaak krijg ik de vraag gesteld: "Spreekt u ook krama inggil?". Mijn antwoord is dan ook steevast: "Nee, ik spreek geen krama inggil, maar ik kan de regels voor het correct gebruik van krama inggil woorden wel goed toepassen als ik ngoko, madya of krama spreek."

Professor J.J. Ras bij wie ik colleges Javaanse taal en letterkunde heb gelopen, zegt in zijn leerboek Inleding tot het Modern Javaans:
Krama inggil
woorden gebruikt men te allen tijde, ongeacht men ngoko, krama of madya hanteert, bij het noemen van lichaamsdelen, handelingen, toestanden of verwantschapsbetrekkingen die nauw verbonden zijn met de persoon van de gesprekspartner dan wel een willekeurige andere in het gesprek genoemde persoon die men wil eren. Hoofdstuk 'Het gebruik van de taalsoorten', pg 290-307.

 

 

Taalsoorten n=ngoko m=madya k=krama
Woorden van eerbetoon ki=krama inggil

 

Schematisch ziet het er zo uit:

taalsoort ngoko + krama inggil woord(en) gebruiken indien vereist en indien beschikbaar
taalsoort madya + krama inggil woord(en) gebruiken indien vereist en indien beschikbaar
taalsoort krama + krama inggil woord(en) gebruiken indien vereist en indien beschikbaar

 

 

Voorbeeldzinnen in ngoko, madya en krama met daarin het gebruik van krama inggil woord
  Wanneer en tegen wie spreekt men ngoko, madya of krama. En wanneer en tegen wie gebruikt men een krama inggil woord. De volgende gespreksvoorbeelden zijn afkomstig uit het leerboek Javanese Grammar for Students van Stuart Robson van de Monash University, Australia.

De zinnen 6 en 7 zijn toevoegingen van Reinier Kromopawiro, plus de opmerkingen bij zin 2 en toevoegingen bij zinnen 3 en 4.

Hoofdpersoon in dit voorbeeld is Miyem. Zij is 15 jaar. Het lijkt moeilijk, maar dat is het niet. Even door het zure appel heen bijten. Yes, we can...

1. Ngoko
Miyem zegt tegen haar jongere zus

Aku wis mangan segané
Ik heb de rijst al opgegeten

2. Krama
Miyem zegt tegen haar oom

Kula sampun nedha sekulipun
Ik heb de rijst al opgegeten

Opmerking Reinier Kromopawiro
In het geval Miyem haar oom goed kent en hem dagelijks ziet, kan ze ook in het
madya tegen haar oom praten. De zin wordt dan net als zin 5.
Kula mpun nedha sekulé
Ik heb de rijst al opgegeten

Opmerking Reinier Kromopawiro
In het geval
Miyem haar oom goed kent, hem dagelijks ziet, vertrouwd en gezellig met hem om gaat, kan ze ook in het ngoko tegen haar oom praten. De zin wordt dan net als zin 1.
Aku wis mangan segané
Ik heb de rijst al opgegeten

3. Krama met gebruik van krama inggil woord
Miyem zegt tegen haar oom en zegt iets over haar vader

Bapak sampun dhahar sekulipun
Rama sampun dhahar sekulipun (Toevoeging Reinier Kromopawiro)
Vader heeft de rijst al opgegeten

4. Ngoko met gebruik van krama inggil woord
Miyem zegt tegen haar jongere zus en zegt iets over haar vader

Bapak wis dhahar segané
Rama wis dhahar segané (Toevoeging Reinier Kromopawiro)
Vader heeft de rijst al opgegeten

5. Madya
De oude bediende tegen Miyem

Kula mpun nedha sekulé
Ik heb de rijst al opgegeten

Toevoeging Reinier Kromopawiro
6. Madya met gebruik van krama inggil woord

De oude bediende tegen Miyem over de vader van Miyem

Ramané Miyem mpun dhahar sekulé
De vader van Miyem heeft de rijst al opgegeten

Toevoeging Reinier Kromopawiro
7. Krama met gebruik van krama inggil woord

De oude bediende tegen de moeder van Miyem over de vader van Miyem

Ramanipun Miyem sampun dhahar sekulipun
De vader van Miyem heeft de rijst al opgegeten

 

 

Niet alle ngoko woorden hebben een equivalent in madya, krama of krama inggil

 

taalsoort   taalsoort   taalsoort   woord van eerbetoon   betekenis  

 

ngoko   madya   krama   krama-inggil   nederlands  

 

                   

 

arep   ajeng   badhé   kersa   willen  

 

bapak   x   x   rama   vader  

 

kepriyé   x   kadospundi / kepripun   x   hoe  

 

mangan   x   nedha   dhahar   eten  

 

mlebu   x   mlebet   x   naar binnen komen, gaan  

 

nangis   x   x   muwun   huilen  

 

piyé   pripun   x   x   hoe  

 

sega   x   sekul   x   gekookte rijst  

 

slamet   x   wilujeng   sugeng   het goed maken, welzijn  

 

Noot 1

Naast nedha hoort men vaak ook nedhi. Dit heet in de taalkunde hypercorrectie. Vergelijk het met Jawa > Jawi (geen hypercorrectie). Naast het officiële krama kadospundi is er ook nog het gewestelijke krama kepripun. Piyé is streektaal.

Noot 2

Het Surinaams Javaans kent het informele Javaans (ngoko) en het formele Javaans (basa). De krama inggil woorden zijn al opgenomen (geïncorpereerd) in het basa. Het krama inggil wordt dus niet zo specifiek gebruikt als in het Javaans van Java, Indonesië. Het woord basa betekent overigens taal.

Noot 3

Het ngoko achtervoegsel wordt -ipun in het krama
- bapaké wordt bapakipun

Als een krama inggil woord in het ngoko wordt gebruikt, krijgt het ook een ngoko achtervoegsel
- rama wordt ramané

Als het woord op een klinker (vocaal in de taalkunde) eindigt komt er een 'n' tussen het woord en het achtervoegsel
- rama+n+é = ramané
- rama+n+ipun = ramanipun

Bij vormverandering vindt er ook klankverandering plaats: rama (spreekt uit 'romo' met de 'o' in het nederlandse woord 'top'. In ramané en ramanipun klinkt de 'a' als 'a' in het nederlandse woord 'dat'.
Lees meer... Klanksysteem en schrijfwijze Javaans van Java

 

 

 

 

Unggah-ungguh...
Code van beleefde taal en beleefde omgangsmanieren

Het is een hele kunst om zich als een Javaan te gedragen. Hieronder een aantal richtlijnen en/of aanbevelingen. Basa is de beleefde taal en tatakrama is de beleefde omgangsmanieren. De code van beleefde taal en beleefde omgangsmanieren noemt men unggah-ungguh.

Basisprincipe unggah-ungguh

in gezelschap geen hogere positie innemen ten opzichte van de omgeving.
Beleefd en beheerst optreden tegenover personen met een hogere maatschappelijke positie.
zich soepel en inschikkelijk gedragen onder gelijken.
zich ongedwongen en hartelijk gedragen onder intimi en
gereserveerd vriendelijk en geduldig optreden tegen personen van geringer maatschappelijk aanzien.

Als men zich niet aan deze regels houdt, betekent het dat men ora Jawa of durung Jawa is; immers, men verstaat vooralsnog niet de kunst van het Javaan zijn. Het bijbrengen van de kunst van het Javaan zijn begint onmiddellijk na de geboorte. Een baby, die van alles en nog wat bijgebracht moet worden, is dus durung Jawa. Men pleegt dan ook te zeggen: Yèn isih bayi, ya durung Jawa. Als men nog niet volwassen is, verstaat men dus niet de kunst van het Javaan zijn.

Het beheersen van de taal en het correct gebruik ervan is een onderdeel van het Javaan zijn, zeg maar de Javaanse identiteit. Men bezit de Javaanse identiteit als er gehandeld wordt volgens de geldende normen. In alle andere gevallen is men ora Jawa of durung Jawa.

Als een volwassen Javaan de eigen moedertaal niet spreekt en de gedragsregels van het Javaan zijn niet toepast, dan is men nog steeds durung Jawa of men zegt het spreekwoordelijk: Wong iku ora Jawa.

Als een niet-Javaan - een vreemde dus - de Javaanse taal en omgangsvormen beheerst en het ook laat merken, hoort men vaak 'Wah, wong iku kok Jawa, ya!' Het woord kok wordt in deze toegevoegd, omdat men verbazing wil uitdrukken. De term hiervoor is jawani; zich gedragen als een Javaan.

 

Rubriek Taal geen online cursus Javaans...
Het dient slechts als eerste kennismaking met de Javaanse taal. Maar wel een uitvoerige, eigentijdse en verantwoorde manier van kennismaken. Javaanse taal... De taal met ongeveer honderd miljoen sprekers in Indonesië (voornamelijk op Java), Suriname en Nieuw-Caledonië. En daarmee op tien na de meest gesproken taal in de wereld. Een bijzonderheid is de uitgebreide informatie over het Surinaams Javaans dat een eigen ontwikkeling is in Suriname. Het is de taal die de Javaanse contractarbeiders vanuit Java, Indonesië, als hun persoonlijke bagage meenamen naar Suriname. Het is nu één van de meer dan twintig moedertalen in Suriname
Lees meer...

Veel voorbeeldzinnen zijn door de webmaster met de nodige zorgvuldigheid zelf bedacht of afkomstig uit Javanese Grammar for students van Stuart Robson (niet afgebeeld) van Monash University, Australia en de leer- en woordenboeken die hieronder staan afgebeeld.

Prof. Dr. Ben Arps, Dr. Willem van der Molen en en Drs. Ignatius Soepriyanto en Reinier Kromopawiro hebben het inleidende gedeeelte van het Surinaams Javaans-Nederlands woordenboek van Hein Vruggink en Johan Sarmo van nuttig commentaar voorzien. De webmaster kent de samenstellers van dit bijzondere woordenboek persoonlijk. Ook Rob van Albada kent hij persoonlijk, de samensteller van de laatste editie van het Javaans-Nederlands woordenboek van de oorspronkelijke versie van Th, Pigeaud.

De webmaster van BanyuMili is opgegroeid met het informele (ngoko) en het formele (basa) Javaans dat in Suriname wordt gesproken. Sinds 1991 houdt hij zich vrijwel dagelijks bezig (ook academisch) met de Javaanse taal van Java. Hij heeft colleges Javaanse taal en letterkunde gevolgd bij Prof. Ras, Prof. Arps,
Dr. Van der Molen, Dr. Van den Veerdonk en Drs. Soepriyanto van de Universiteit Leiden.

Inleding tot het Modern Javaans
J.J. Ras

Hedendaags Javaans
Ben Arps en anderen

Javaans-Nederlands woordenboek
Rob van Albada en Th. Pigeaud

Surinaams Javaans-Nederlands wwordenboek
Hein Vruggink en Johan Sarmo

 

 
DIASPORA  SURINAME  IMMIGRATIE  TAAL  CULTUUR  THEATER  MUZIEK  LITERATUUR  ARCHIEF
HOME  SECONDHOME  NIEUWS   BASA JAWA   BAHASA INDONESIA   MULTIMEIDA  WEBMASTER   SITEMAP